رئالیتی درمان لک؛ کدام لکها درمان میشوند و کدام فقط کنترل میشوند؟
«درمان قطعی لک» یکی از پرتکرارترین ادعاها در حوزه مراقبت از پوست است، در حالی که از دیدگاه علمی، همه لکها رفتار یکسانی ندارند. لکهای پوستی نتیجه افزایش تولید ملانین یا توزیع نامناسب آن در لایههای مختلف پوست هستند و نوع، عمق و علت ایجاد آنها تعیینکننده پاسخ به درمان است.
درک رئالیتی درمان لک به ما کمک میکند هدفگذاری درستی داشته باشیم؛ یعنی بدانیم کدام لکها قابل درمان واقعی هستند و کدام فقط نیاز به کنترل بلندمدت دارند.
لکهای التهابی بعد از جوش (PIH)
لکهای تیرهای که پس از جوش، لیزر، التهاب یا تحریک پوستی ایجاد میشوند، تحت عنوان PIH شناخته میشوند. این نوع لکها معمولاً درمانپذیرترین نوع لک هستند، بهخصوص زمانی که:
- لک سطحی باشد
- محافظت دقیق در برابر اشعه UV انجام شود
- درمان در زمان مناسب آغاز گردد
در بیشتر موارد، PIH با درمان صحیح و مداوم میتواند بهطور کامل محو شود.
ککومک (Ephelides)
ککومک ماهیتی ژنتیکی دارد و بهشدت به نور خورشید وابسته است. این لکها معمولاً در فصلهای پرنور پررنگتر میشوند و با کاهش تماس با UV کمرنگتر به نظر میرسند.
ککومکها از نظر علمی بیماری محسوب نمیشوند و اغلب استعداد بازگشت دارند؛ بنابراین هدف درمانی در آنها بیشتر «کنترل و کاهش ظاهر» است، نه حذف دائمی.
ملاسما؛ لک مزمن و عودکننده
ملاسما یکی از چالشبرانگیزترین انواع لک است که تحت تأثیر عوامل هورمونی، ژنتیک و نور خورشید ایجاد میشود. این نوع لک معمولاً الگوی مزمن و عودکننده دارد.
از نظر علمی، ملاسما «درمان قطعی» ندارد. هدف اصلی در درمان ملاسما، کنترل طولانیمدت، کاهش شدت لک و جلوگیری از عود مجدد است، نه حذف دائمی آن.
نقش دستگاهها و درمانهای کلینیکی
روشهایی مانند لایهبردارهای شیمیایی، مزوتراپی، دستگاههای نوری و حتی لیزر میتوانند در بهبود لک مؤثر باشند؛ اما بدون تشخیص صحیح نوع لک و بدون محافظت دقیق در برابر آفتاب، نتایج این درمانها ناپایدار و کوتاهمدت خواهند بود.
رئالیتی درمان لک یعنی انتخاب درمان مناسب، تعیین انتظار واقعبینانه و پذیرش این موضوع که همه لکها قرار نیست برای همیشه ناپدید شوند.
منابع علمی
- Grimes PE. Melasma: Etiologic and therapeutic considerations
- Kang HY et al. Melasma treatment
- UpToDate: Pigmentary disorders
